دانشگاه قم پژوهش های تفسیر تطبیقی 2476-4191 7 2 2021 10 23 Qur’anic Exegetes on Recognizing the Essence and Components of bidʿa (heresy) بازشناسی ماهیت و مؤلفه‌های بدعت از دیدگاه مفسران 117 144 1982 10.22091/ptt.2021.5811.1805 FA محمد جواد جاوری دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، محمد علی ایازی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2020 08 05 Received: 2021/5/30  |   Accepted: 2021/11/5<br />Both early and later Qur’anic exegetes have always held diverse and challenging viewpoints concerning the concept of <em>bidʿa</em> (heresy), as well as its essence. Thus, they have paved the way for many instrumental uses for the different Islamic theological sects and schools on the subject of <em>bidʿa</em>. However, what are the viewpoints of the Qur’anic exegetes concerning the essence and components of <em>bidʿa</em>? What caused some considerable diversities or conflicts within their religious attitudes? These are the main questions that the present article is about to pursue. Accordingly, the authors attempt to analyze and review the conceptual components of <em>bidʿa</em>, as well as the reasons of its implications, diversity, considering the viewpoints of both Shi’ite and Sunni Qur’anic exegetes on its literal and idiomatic meanings. The achievements of this study show that the Qur’anic exegetes have considered <em>bidʿa</em> as an equal concept to some other relevant ones such as “emerging order”, “secular proposition”, “legislation”, “occurrence” and “opposition”, which should all be seen in their own specific context to be meaningful and intelligible. The diversity of their viewpoints seems to be rooted in their contradictory divisions, as well as their confusion between the concept of <em>bidʿa</em> and some other different ones, such as invention, innovation, tradition, and legislation. Moreover, one should consider great importance for the doctrinal and religious differences between Qur’anic exegetes, which has caused the formation and growth of Salafi ideas within the Islamic societies, and the tragic sphere of accusation each other for heresy among the different religious schools and denominations as well.<br /> <br /><br />Javeri, M.J; Ayazi, S.M.A. (2022) Qur’anic Exegetes on Recognizing the Essence and Components of bidʿa (heresy). <em>Biannual Journal of Comparative Exegetical Researches, 7 (14) </em>115-143. Doi: 22091/PTT.2021.5811.1805. مفسران متقدم و متأخر، همواره نگاه‌های متنوع و چالش‌برانگیزی به مفهوم و ماهیتِ بدعت داشته­اند؛ به‌طوری‌که زمینه را برای استفاده­ ­ابزاریِ فرق و مذاهب متعدد در موضوع بدعت، هموار نموده­اند. موضوع اصلی این تحقیق آن است که مفسران، چه دیدگاه­هایی درباره ماهیت و مؤلفه‌های بدعت داشته و علل تنوع نگاه‌های آنان چیست. بر این اساس، نویسندگان این مقاله درصدد آنند که با توجه به دیدگاه‌های مفسران شیعه و اهل­ تسنن درباره­ معنای لغوی و اصطلاحی بدعت، به مؤلفه‌های این موضوع دست ­یابند و علل تنوع این مفاهیم را از مساله­ بدعت تحلیل و بررسی کنند. نتایج این پژوهش، نشان­ می‌دهد که مفسران، بدعت را به‌مثابه مفاهیمی چون: «امر نوظهور»، «گزاره­ غیردینی»، «تشریع»، «حدوث» و «مخالفت» دانسته­اند که این تنوع دیدگاه‌های آنان، از «تقسیم‌بندی‌های متناقض»، «فرق ننهادن مفهوم بدعت با مفاهیمی چون: اختراع، نوآوری، سنت و تشریع» و «اختلافات اعتقادی و مذهبی مفسران»، ناشی شده و باعث شکل‌گیری و رشد اندیشه­­های سلفی در جامعه و فضای اتهام به بدعت‌گذاری در بین فرق و مذاهب مختلف گردیده است.<br /><br />جاوری، م.ج؛ ایازی، س.م.ع. (1400).<strong> </strong><strong>بازشناسی ماهیت و مؤلفه‌های بدعت از دیدگاه مفسران</strong>، <em>دوفصل‌نامۀ پژوهش‌های تفسیر تطبیقی</em><em>. 7 (14)</em>، 143-115. Doi: 10.22091/PTT.2021.5811.1805. https://ptt.qom.ac.ir/article_1982_75ff9ec0208919d1e0c9e7fbebe73481.pdf