دانشگاه قم پژوهش های تفسیر تطبیقی 2476-4191 9 1 2023 04 21 An Argument for Unity of Lordship according to Shiite and Sunni Exegetes استدلال بر توحید ربوبی از منظر مفسران فریقین 159 201 2492 10.22091/ptt.2023.8791.2182 FA محسن خوش‌فر استادیار گروه حدیث، جامعه المصطفی (ص) العالمیه، ایران، قم 0000-0002-5205-1729 مینا سادات حسینی طلبۀ سطح 4(مربی)، رشته تفسیر تطبیقی، موسسۀ آموزش عالی فاطمه الزهراء علیها السلام، اصفهان، ایران. (نویسندۀ مسئول) 0000-0002-2691-8691 Journal Article 2022 11 25 Unity of Lordship (<em>tawḥīd al-rubūbī</em>) is one of the most important levels of monotheism in the path of servitude because most human polytheism is concerning Lordship. Thus, the Quran has used different methods to explain the Unity of Lordship among which the argument for “God’s creatorship”  - since it is believed by all – as well as “divine general guidance” are the most used and most important. Verse fifty of the <em>al-Ṭāhā</em> Chapter is the most comprehensive verse in this regard. Relying on that, the present article has compared the views of exegetes through a descriptive-analytic method with the aim to discover and explain the different types of arguments for Unity of Lordship and has arrived at findings that indicate four systems govern the world in proving divine Lordship, especially existential Lordship: the “agent system” based on the word <em>rabbanā</em> (our Lord); the “internal system” and “external system” based on the phrase “<em>…He who gave everything its creation…</em>” [20: 50] (Qarai translation), and the “teleological system” derived from “<em>… and then guided it</em>.” [20: 50]. These systems are based on proofs that are extracted from the context of the verse. These proofs are the following: three arguments for creatorship: Unity of Creatorship, the correlation between creatorship and lordship, the accompaniment of creation and management due to the harmony in the creation system; two arguments for guidance: the correlation between guidance and lordship, and the correlation between creatorship, guidance, and lordship. Thus, the context of the verse denotes generality, that is, that creation is for all creations and includes their existential guidance and there is no reason to limit the verse to meanings cited in some exegeses. The result of these comprehensive arguments is that the <em>rabb</em> (the managing owner) is only someone who has bestowed a specific existence to each thing according to its interests, benefits, and perfection and has guided it toward the purpose of its creation. توحید ربوبی، از مهم‌ترین مراتب توحید در مسیر عبودیت است؛ زیرا عمدۀ شرک انسان‌ها، در ربوبیت است؛ ازاین‌رو قرآن، شیوه‌‌های مختلفی در تبیین توحید ربوبی آورده که از آن میان، استدلال بر «خالقیت خداوند» به دلیل باور همگانی به آن و نیز استدلال بر «هدایت عامۀ الهی»، پرکاربرد و مهم‌ترین است. آیۀ 50 طه، جامع‌ترین آیه در این زمینه است. مقالۀ حاضر با تکیه‌بر آن، باهدف کشف و تبیـین انـواع اسـتدلال بر توحید ربوبی، دیدگاه‌های مفسران را به روش توصیفی-تحلیلی مقایسه کرده و نتایجی به دست ‌آورده‌‌ که از چهار نظام‌ حاکم بر جهان ‌هستی در اثبات ربوبیت الهی به‌ویژه ربوبیت‌ تکوینی حکایت ‌می‌کند: «نظام فاعلی» با تکیه‌بر کلمۀ «رَبَّنا»؛ «نظام ‌درونی» و «بیرونی»، بر اساس «الّذی أعطی کُلَّ ‌شَیء خَلقه» و «نظام غایی»، برگرفته از «ثُمَّ هدی». این نظام‌ها بر براهینی مبتنی است که از سیاق آیه استخراج‌ شده ‌است: سه استدلال در خالقیت: توحید در خالقیت، تـلازم خالقیـت و ربوبیت، همراه ‌بودن خلقت با تدبیر به دلیل هماهنگی در نظام آفرینش؛ دو استدلال در هدایت: تلازم هدایت و ربوبیت، تلازم خالقیت و هدایت و ربوبیت؛ بنابراین سیاق آیه، دلالت بر عمومیتی دارد که خلقت ویژۀ همۀ موجودات و هدایت‌ تکوینی آن‌ها را در برمی‌گیرد و دلیلی بر محدود کردن آیه به معانی منقول در برخی تفاسیر نیست. حاصل این براهین جامع، آن است که رب (مالک مدبر)، تنها کسی است که به هر چیزی وجودی خاص، متناسب با مصالح، منافع و کمال وی اعطا نموده‌ و او را به‌سوی هدف خلقتش هدایت کرده‌ است.<br />  https://ptt.qom.ac.ir/article_2492_810d05157b2aa107304a91437bd776f2.pdf