کاهش ارزش شهادت زنان در قیاس با مردان؛ تفسیر تطبیقی آیه بقره/282 با تمرکز بر تفاسیر المنار، المیزان و مِن وحی القرآن

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه قرآن پژوهی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

2 استادیار گروه حقوق و فقه اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

3 دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

10.22091/ptt.2022.6789.1955

چکیده

یکی از آیات قرآن کریم که در انتقال به دوره مدرن، نوعی از نابرابری جنسیتی میان مردان و زنان را به اذهان متبادر ساخته، آیه شریفه بقره/282 است که بر مبنای آن، ارزش شهادت زنان در قیاس با مردان، به نصف کاهش یافته است. طیف گسترده‏ای از عالمان تفسیر با طرحِ این مدعا که زنان، موصوف به ویژگی‏هایی چون نقصان در عقل، ضعف در حافظه و ناتوانی در ضبط حوادث هستند، خوانش‏هایی مبتنی بر ارزش‏داوری جنسیتی علیه زنان ارائه کرده‏اند. این خوانش‏ها گرچه تا آستانه سده چهاردهم از رواج بسیار گسترده‏ای برخوردار بوده و به روند تفسیرنویسیِ جهان اسلام جهت داده است، اما در گذار به دوره معاصر و مطرح شدن پرسش‏ها و شبهاتِ نوظهور عصری، زمینه‏های فرهنگی- اجتماعی برای فاصله گرفتن از سنت‏های تفسیری و به موازاتِ آن، پیداییِ خوانش‏های روزآمد از آیه بقره/282 فراهم آمد. در این پژوهش تلاش می‏شود با تمرکز بر تفاسیر المنار، المیزان و مِن وحی القرآن، همه امکان‏های تفسیری که در پیرامون این آیه شریفه پیش افکنده شده است، با رویکرد تطبیقی مورد مطالعه قرار گیرد. پژوهش حاضر نشان می‏دهد که صاحبان تفاسیرِ نام‏برده کوشیده‏اند با پیش گرفتن سه مسیر متفاوت، فهمی نو از آیه شریفه، متناسب با پرسش‏ها و نیازهای عصری ارائه دهند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Decrease in the Value of Women's Testimony Compared to Men: the Comparative Interpretation of the Q 2:282 with the Emphasis on Al-Manār, Al-Mīzān and Min Waḥy Al-Qur'ān

نویسندگان [English]

  • sayed mahmood tayebhoseini 1
  • Ali Muhammad Hakimian 2
  • Muhammad Hassan Shirzad 3
  • Muhammad Hussein Shirzad 3
1 Associate Professor of Qur'anic Studies, Research Institute of Hawzeh and University, Qom, Iran
2 Assistant Professor of Law and Social Jurisprudence, Research Institute of Hawzeh and University, Qom, Iran
3 Ph.D. in Qur'an and Hadith Studies, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
چکیده [English]

One of the most important verses of the Holy Qur'an, which has brought gender inequality to mind in the contemporary period, is Q 2: 282. According to this verse, the value of women's testimony is reduced by half compared to men. Describing women as mentally retarded, poor in memory, and unable to record events, the wide range of Muslim scholars have, willingly or unwillingly, provided interpretations of the Q 2:282 based on gender stereotypes. Despite the fact that these interpretations were very widespread until the fourteenth century A.H., the new updated interpretations have been offered in contemporary period partly because of emerging questions and doubts over Islamic teachings on women. Focusing on Al-Manār, Al-Mīzān and Min Waḥy Al-Qur'ān, the authors will prepare a comparative study of all different interpretations that have been projected around the holy verse Q 2:282. This study illustrates that the authors of the above-mentioned exegesis have tried to provide new understandings of the holy verse, which are appropriate to modern questions and needs of Muslim world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gender Equality
  • Gender Discrimination
  • Comparative Interpretation
  • Sheikh Muhammad Abduh
  • Muhammad Hussein Tabātabāei
  • Muhammad Hussein Fadlallāh
CAPTCHA Image