بررسی انتقادی خوانش مفسران امامیه، معتزله، اشاعره از رابطه مشیت انسان با مشیت خدا در آیه 30 سوره انسان

نوع مقاله : علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس تهران

2 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

10.22091/ptt.2022.6400.1896

چکیده

جبر و اختیار مسئله‌ای است که از اولین سال‌های ظهور اسلام، ذهن مسلمانان را درگیر خود کرد و پیدایش نظریات مختلف کلامی را سبب شد. سه دیدگاه اساسی در این مسئله وجود دارند که طبق یکی، انسان مجبور است و بر اساس دیگری، اختیار کامل دارد. سومین نظریه که توسط امامیه ابداع شده، عبارت است از اثبات توأمان مشیت خداوند و مشیت انسان. طبق این دیدگاه، مشکل تعارض ظاهری مشیت انسان با مشیت خداوند حل شده و اختیار انسان در طول اختیار خداوند، اثبات می-شود. تحقیق حاضر که با روش گردآوری کتابخانه‌ای و پردازش توصیفی تحلیلی و انتقادی، تهیه شده، در پی آن است که از طریق بررسی، تحلیل و نقد این سه دیدگاه کلامی و جلوه آنها در تفاسیر ارائه‌شده از آیه 30 سوره انسان: «وَ مَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَن یشَاءَ الله» قول مختار در زمینه جبر و اختیار را ارائه داده و نادرستی اقوال دیگر را نمایان کند. یافته‌های تحقیق، حاکی از آنند که مهم‌ترین انتقاد وارد بر جبریون، نادیده گرفتن حکمت الهی و اساسی‌ترین ایرادات نظریه تفویض، محدود کردن قدرت و مالکیت خداوند هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Study on the Readings of the Ash'arite, Mu'tazelite, and Imamiyyeh Commentators Concerning the Relationship between Will of Man and Divine Will in Verse 30 of Surah Al-Insan

نویسندگان [English]

  • kavous roohi 1
  • Fateme Asaee 2
1 دانشگاه تربیت مدرس تهران
2 Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Humanities Tarbiat Modares university Iran Tehran
چکیده [English]

Free will or determinism is a debate that has engaged Muslims' minds since the first years of the rise of Islam and led to the emergence of various theological theories. There are three fundamental approaches to this issue. According to the first view, man is subject to determinism. Based on the second theory, man has freedom of will. The third theory, developed by the Imamiyyeh, is the proof of God's Providence and man's providence simultaneously. Under this view, the apparent contradiction between man's providence and God's Providence is solved, and man's freedom of will is proved parallel to God's will. The current study, which was prepared by the library (desk) collection method and descriptive-analytical and critical processing, seeks to present the statement of free in the determinism and free will through the review, analysis, and critique of these three theological views and their manifestation in the interpretations given by verse 30 of Surah Al-Insan (Man), and reveal the falseness of other statements. The study's findings indicate that the most important criticism on determinists is the disregard for divine wisdom, and the most fundamental objection to the delegation theory is to limit the power and ownership of God.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Verse 30 of Surah Al-Insan
  • Al-Amr-u Bayn Al-Amrayn
  • Free Will and Determinism
  • Destiny
  • Tafwîz
CAPTCHA Image